معادن سنگ آهن سنگان با ذخيره زمين‌شناسی ٢/١ ميليارد تن از نظر كمی دومين معدن بزرگ سنگ آهن كشور بوده و بعنوان بزرگترين پروژة ملی شرق كشور در فاصله ۳۰۰ كيلومتری جنوب شرقی مشهد و ١۶ كيلومتری شمال شهر سنگان از توابع شهرستان خواف واقع شده که تا پيان مهر ماه سال ١٣٨٣ بيش از ٣١ درصد پيشرفت فيزيکی داشته است. براساس نتايج آخرين مطالعات انجام شده وبرآوردهای اوليه كه درجدول (١) ملاحظه می گردد بيش از يک چهارم ذخاير سنگ آهن كشور به سنگان تعلق دارد و بطوريكه در شكل (١) مشاهده می شود با ۵۰ ميليون تن اختلاف از نقطه نظر ذخاير زمين شناسی نسبت به ساير معادن كشور در رده دوم قرار گرفته است. مطالعات انجام شده و نتايج بدست آمده مطالعات اکتشافی و معدنی در سنگان از نيمه دوم سال ١٣٦٢ شروع و پس از گذشت حدود ١٦ سال و طی مراحل مختلف اکتشافی در مقاطع مقدماتی، تفصيلی و همچنين انجام مطالعات معدنی، بررسيهای آزمايشگاهی و تحقيقات متالورژی و مطالعات امکان سنجی با استفاده از کارشناسان داخلی و مشارکت فنی شرکتهای معتبر خارجی نظير BHP استرالی، سايمونز کانادا و بيتمن آفريقای جنوبی، در سال ١٣٧٧ خاتمه يافت. نتايج اين مطالعات که با انجام عمليات حفـاری مغزه گيری، حفر ترانشه، تهيه عکسهای هوايی، تهيه نقشه های زمين شناسی و توپوگرافی، حفر تونل، انجام مطالعات ژئوفيزيکی و متالورژی، آناليز شيميايی نمونه ها، مطالعات سنگ شناسی و ژئوتکنيک و غيره همراه بود نشان داد که اين كانســار در محدوده ای مستــطيلی شکل (۸×٢۶ كيلومتر) به مساحت تقريبی ٢۰۸ کيلومتر مربع قرار دارد. اين محدوده با توجه به شرايط زمين شناسی و معدنی به سه ناحيه معدنی شـرقی، مركزی و غـربی تقسيم می گردد که ميزان ذخيره زمين شناسی آن در حدود ١/٢ ميليارد تن می باشد. بيشترين ميزان ذخاير سنگ آهن به ناحيه معـدنی غربی تعــلق داشته که خود به پنج آنومالي, A´ C,B,A شمالی و C جنوبی تقسيم می گردد. مجموع ذخاير زمين شناسی ناحيه معدنی غربی ۵۸۵ ميليون تن، ذخيره قطعی اين ناحيه ۳۷۵ ميليون تن، کانه اصلی ماگنتيت، عيار متوسط آهن ٤٧ درصد، ميزان گوگرد قابل جدايش و آزادسازی، ميزان فسفر کمتر از حداکثر قابل قبول و روش استخراج روباز است. اولويت استخراج توده ها به صورتی است که در ابتدا آنومالی های B وC شمالی ناحيه معدنی غربی جهت توليد ساليانه٢/۶ ميليون تن گندله آهن، سپس آنوماليهای A و C جنوبی ناحيه معدنی غربی جهت توليد ساليانه ۵/٢ ميليون تن گندله آهن و در نهايت ساير آنوماليهای نواحی معدنی مرکزی و شرقی برای توليد بيشتر در مراحل بعدی برداشت خواهند شد. از طرف ديگر در حال حاضر از توده A´ ناحيه معدنی غربی نيز ساليانه ٣/٠ ميليون تن سنگ آهن دانه بندی شده استخراج می شود. بعضی از مشخصات و پارامترهای كمی و كيفی معدن كه از مطالعات و عمليات اكتشافی انجام شده قبلی بدست آمده اند در جدول (٢) نشان داده شده است. از طرف ديگر در شکل (٢) موقعيت و پراکندگی رخنمونهای سنگ آهن در نواحی مختلف معدنی مشاهده می گردد. شرح فعاليت های اكتشافی صورت گرفته و گزارشات موجود در اين بخش خلاصه فعاليت های انجام شده و اهداف مطالعات آتی به تفکيک برای هر يك از نواحی معدنی توضيح داده خواهد شد. همچنين در ادامه اطلاعات مربوط به نقشه های زمين شناسی و تپوگرافی تهيه شده موجود، ميزان عمليات حفاری انجام شده قبل از سال ١٣٨٢ و ليست گزارشات اکتشافی موجود ارائه می گردد. ١- ناحيه معدنی غربی اين ناحيه با ابعاد تقريبی ۲×۳ كيلومتر از ۵ آنومالی C , B , A , A´ شمالی و C جنوبی تشكيل شده است كه عمليات اكتشافی در آنوماليهای B و C شمالی به اتمام رسيده است. نقشه های زمين شناسی و تپوگرافی تهيه شده مربوط به اين ناحيه در جدول (۵) نشان داده شده است. هدف از انجام مطالعات اكتشافی در اين ناحيه بررسی تفصيلی آنوماليهای C , A , 'A جنوبی و تعيين ذخيره قطعی (Measured) برای هر يك از اين آنومـالی ها می باشد كه شامل مطالعه اكتشاف سنگ آهن در مقياس تفصيلی و تعيين ذخيره قطعی هر يك از آنوماليها با حداقل عيار ۲۰ درصد وعيار حدهای مختلف، تيپ بندی سنگ آهن از نظر نوع، عيار، كانی های كانگ همراه با انجام مطالعات مقاطع صيقلی و نسبت Fe/Feo ، مطالعات تكتونيكی، مدل سازی كانسار و انجام محاسبات آماری و زمين آماری، نمونه برداری سنگ آهن و آناليز های مربوطه و تجزيه و تحليل داده ها، نمونه برداری از داخل تونل حفر شده در آنومالی A (در صورت لزوم) و كليه مطالعــات مرتبط كه منجر به تهيه گزارش اكتشــاف تفصيــلی می گردد و نتايج حاصله بصورتی باشد كه امكان تصميـــم گيری در رابطه با توقف يا ادامه مطالعات مربوط به تعيين ذخاير قابل استخراج و آزمايشات پروسس و ساير مطالعات مرتبط به منظور حصول به نتيجه نهائی و بهره برداری برای اين طرح فراهم گردد. ۲- ناحيه معدنی مركزی اين ناحيه دارای ابعاد تقريبی ۵ × ۲ كيلومتر ( به مساحت ١۰ كيلومتر مربع) می باشد كه از دو قسمت باغك و دردوی تشكيل شده است. برای اين منطقه معدنی تعدادی نقشه زمين شناسی و توپوگرافی با مقياسهای مختلف تهيه شده است كه در جدول زير مشاهده می گردد. هدف از مطالعه اين ناحيه شناخت وضعيت آنومالی های موجود، نحوه ارتباط آنها با يكديگر، تعيين ذخيره و و ساير موارد می باشد كه در ادامه به آنها اشاره می گردد. ۲- ١- اهداف مطالعه در ناحيه معدنی مركزی اهــداف مورد نظر شامل مطالعه اكتشاف سنگ آهن در مقياس تفصيلی و تعيين ذخيره قطعی با حداقل عيار ۲۰% و عيار حدهای مختلف، تيپ بندی سنگ آهن از نظر نوع، عيار، كانی های گانگ همراه با انجام مطالعه مقاطع صيقلی و نسبت Fe/Feo ، مطالعات كانی شناسی، شناخت انواع سنگهای ميزبان و سنگهای جانبی با استفاده از مطالعات پتروگرافی (مقاطع نازك)، توالی چينه شناسی، روابط تكتونيكی، مطالعات ژئوفيزيك سطحی و عمقی به منظور تعيين حدود و گسترش ماده معدنی در سطح و عمق، مدل سازی كانسار و انجام محاسبات آماری و زمين آماری، نمونه برداری سنگ آهن و آناليزهای مربوطه و تجزيه و تحليل داده ها، تعيين منشاء كانسار و كليه مطالعات مرتبط كه منجر به تهيه گزارش اكتشاف در مرحله تفصيلی می گردد و نتايج حاصله بصورتی باشد كه امكان تصميم گيری جهت توقف يا ادامه عمليات در مراحل بعدی مطالعات مشابه آنچه در ناحيه معدنی غربی ذكر گرديد ميسر گردد.

جدول (١): تخمين ميزان ذخاير سنگ آهن در ايران ردیف نام معدن میزان ذخیره(میلیون تن) زمین شناسی قطعی احتمالی و ممکن ١ چغارت ١۳۸ ١٢١ ١۷ ٢ چادر ملو ۳۷۷ ۳۳۰ ۴۷ ۳ سایر آنومالی های سنگ ١٢۵۰ ۳۷۶ ۸۷۴ ۴ گل گهر ١١۴۰ ۸۸۶ ٢۵۴ ۵ سنگان ١٢۰۰ ۳۷۵ ۸٢۵ ۶ سایر معادن کشور ۳۰۰ ١۰۰ ٢۰۰ جمع ۴۴۰۵ ٢١۸۸ ٢٢١۷ شكل (١): مقايسه ميزان ذخاير زمين شناسی معادن سنگ آهن كشور جدول(٢) : مشخصات و پارامترهای كمی و كيفی معادن سنگ آهن سنگان رديف پارامتر كميت يا كيفيت واحد ١  ميزان كل ذخيره زمين شناسی ١/٢ ميليارد تن ۲ ميزان كل ذخيرة زمين شناسی ناحيه معدنی غربی ۵۸۵ ميليون تن ۳ ميزان كل ذخيرة قطعی ناحيه معدنی غربی ۳۷۵ ميليون تن ۴ ذخيره قابل استخراج در فاز اول (توده های Bو C شمالي) ١۷٢ ميليون تن ۵ توليد ساليانه از توده های B وC شمالی ۴/۸ ميليون تن ۶ عمر معدن (توده های Bو C شمالي) ۳۶ سال ۷ كانی اصلی ماگنتيت --- ۸ عيار متوسط آهن ۴۷ درصد ۹ عيار متوسط گوگرد ۰/٢۴ درصد ١۰ ميزان متوسط فسفر پايين تر از حداكثر قابل قبول --- ١١ ميزان استخراج سنگ آهن در فاز اول ٢/۸ ميليون تن سال ١۲ نسبت متوسط باطله برداری ١/۳ --- ١۳ بازيابی وزنی ۴۵/۴ درصد ١۴ بازيابی آهن ۶۴ درصد ١۵ ظرفيت توليد ساليانه اوليه (فاز اول- برداشت از توده B) ١/۳ ميليون تن  گندله ١۶ ظرفيت توليد ساليانه ثانويه (فاز توسعه- برداشت از توده BوC شمالي) ٢/۶ ميليون تن ١۷ ظرفيـت توليـد ساليانه مرحله سوم (فاز توسعه بعدی - برداشت از توده های B،C شمالی، A و C جنوبی و ساير آنوماليها) ۵/٢ ميليون تن   شکل (٢): موقعیت و پراکندگی رخنمونهای سنگ آهن در نواحی مختلف

۳- ناحيه معدنی شرقی
اين ناحيــه با ابعاد تقريبی ۲١ × ۵ كيلومتر (به مســـاحت ١۰۵ كيلومتر مربع) در شرقی ترين محدوده معادن سنگ آهن سنگان قرار دارد. در اين منطقه عمليات اكتشافی خاصی صورت نگرفته و فقط نقشــه زمين شناسی با مقياس ١:۲۰.۰۰۰ از روی عكسهای هوايی تهيه شده است. مشــــاهدات و بررسی های اوليه در ناحيه معدنی شرقی حاكی از وجود رخنمون های پراكنده سنگ آهن می باشد كه توسط عوامل مختلف زمين شناسی از يكديگر جدا شده اند.

۳- ١- اهداف مطالعه در ناحيه معدنی شرقی
هدف از مطالعه اين ناحيه شامل مطالعه اكتشاف سنگ آهن در مقياس مقدماتی و تعيين ذخيره زمين شناسی با حداقل عيار ۲۰% و عيار حدهای مختلف، تيپ بندی سنگ آهن از نظر نوع، عيار، كانی های گانگ همراه با انجام مطالعه مقاطع صيقلی و نسبت Fe/Feo ، مطالعات كانی شناسی، شناخت انواع سنگهای ميزبان و سنگهای جانبی با استفاده از مطالعات پتروگرافی (مقاطع نازك)، توالی چينه شناسی، روابط تكتونيكی، مطالعات ژئوفيزيك سطحی و عمقی به منظور تعيين حدود و گسترش ماده معدنی در سطح و عمق، مدل سازی كانسار و انجام محاسبات آماری و زمين آماری، نمونه برداری سنگ آهن و آناليزهای مربوطه و تجزيه و تحليل داده ها، تعيين منشاء كانسار و كليه مطالعات مرتبط كه منجر به تهيه گزارش اكتشاف در مرحله مقدماتی می گردد و نتايج حاصله بصورتی باشد كه امكان تصميم گيری جهت توقف يا ادامه عمليات در مراحل بعدی اكتشاف (تفصيلی يا تكميلی) ميسر گردد.

 ٤- عمليات تکميل اکتشاف
همانطوريكه قبلاً اشاره شد ذخاير سنگ آهن سنگان در محدوده‌ای مستطيلی شكل به مساحت تقريبی ٢۰۸ كيلومتر مربع قرار دارد كه با توجه به شرايط معدنی به سه منطقه غربی، مركزی و شرقی تقسيم می گردد. شيان ذكر است آنچه كه در حال حاضر بنام معادن سنگان معروف شده است در حقيقت همان محدوده غربی اين كانسار می باشد كه با مساحت تقريبی ٧ کيلومتر مربع بخش كوچكی از اين کانسار را شامل می شود. در اين محدوده نيز فقط توده های B و C شمالی مورد مطالعات تكميلی قرار گرفته و بخش عمده ذخاير هنوز بطور كامل ارزيابی نشده‌اند. بديهی است با انجام مطالعات اکتشاف در ساير نواحی ذکر شده مطمئناً نتايج بسيار خوبی در اينده بدست خواهد آمد که می تواند سنگان را به عنوان بزرگترين معدن سنگ آهن کشور معرفی نمايد.
در اين رابطه با توجه به سهم و جايگاه سنگان در برنامه‌های توسعه صنعت فولاد كشور، پس از انجام بررسي‌های دقيق فنی و كارشناسی لازم تصميم گرفته شد تا با استفاده از توانمنديهای فنی و تجهيزاتی موجود در سنگان، اكتشاف تا رسيدن به ذخاير واقعی بطوريكه تصميم گيری جهت سرمايه‌گذاری های آتی در طرحهای توسعه سنگان را فراهم سازد، ادامه يابد. در اين خصوص پس از انجام مذاكرات طولانی با سازمان مديريت و برنامه‌ريزی كشور و ارائه مدارك فنی قابل قبول، مطالعات تكميلی اكتشافات طرح سنگان با تخصيص اعتبار اوليه به مبلغ ۳۶۰۹
۷ ميليون ريال از محل اعتبارات عمرانی و منابع داخلی سازمان توسعه با بيش از ۵۰.۰۰۰ متر حفاری مغزه گيری و احداث ١۰،۰۰۰ مترمکعب ترانشه‌های اكتشافی بعنوان پروژه‌های مهم همزمان با اجرای پروژه اصلی طرح مورد موافقت قرار گرفت.
در ادامه با هماهنگی سازمان مديريت و برنامه ريزی كشور و به استناد موافقت نامة مبادله شده و با توجه به ناشناخته بودن قسمت اعظم كانسار سنگ آهن سنگان و پيش بينی شناسايی مناطق آهن دار جديد، انجام عمليات اجرايی و مطالعـات تفصيلی و تكميلی اکتشاف بر روی نواحی مركزی و شرقی شامل حفاری مغزه‌گيری، احداث ترانشه‌های اكتشافی و احداث سكوهای حفاری و جاده‌های دسترسی به نقاط حفاری، تهيه نقشه های توپوگرافی، نقشه های زمين شناسی، نمونه برداری و آناليز، عمليات ژئوفيزيكی زمينی و هوايي(Airborne)، تهيه نقشه های مغناطيس سنجی هوايی (Air magnetic) مناطق آهندار اطراف سنگان در مقياسهای ١:٥٠،٠٠٠ و ١:٢٥٠،۰۰۰، ارزيابی ذخاير و غيره آغاز گرديد. در اين رابطه از اوايل سال ١٣٨٣ شركت مهندسين مشاور معدنكاو بعنوان مشاور طرح، انجام مطالعات اكتشافی را شروع نموده که تاکنون نتايج مطلوبی نيز بدست آمده است. همچنين پيشرفت فيزيکی عمليات تکميل اکتشاف اين طرح تا پيان مهر ماه سال ١٣٨٣ معادل ۹
/١۹
 درصد و هزينه های انجام شده ۶،١۵۹
 ميليون ريال می باشد که اين اطلاعات بهمراه آمار احجام فيزيکی مربوطه درپيان هر ماه درغالب استانداردهای تعريف شده جهت مديريت اکتشاف سازمان توسعه ارسال ميگردد.
بر اساس جدول زمانبندی تفصيلی اين پروژه، گزارش نهايی اکتشاف آنوماليهای A و C جنوبی در پيان سه ماهه اول سال ١٣٨٤، آنوماليهای ناحيه معدنی مرکزی در پيان سه ماهه سوم سال ١٣٨٤ و آنوماليهای ناحيه معدنی شرقی در پيان سه ماهه اول سال ١٣٨٥ بايد از سوی مشـاور مربوطه ارائه شود و بنابراين پيش بينی می گردد در زمانهای ذکر شده عمليات اکتشاف مناطق آهندار سنگان تا مقياس مورد نظر باتمام رسيده و ذخاير قطعی آنوماليهای A و C جنوبی و ذخاير قطعی آنوماليهای ناحيه معدنی مرکزی و همچنين ذخاير زمين شناسی آنوماليهای ناحيه معدنی شرقی مشخص شود. در جدول (٤) اطلاعاتی در ارتباط با پيش بينی حجم عمليات برای انجام مطالعات تكميلی اكتشاف آنومالی های معدنی سنگان مشاهده می شود.

۴- ١- عمليات حفاری مغزه گيری
در اين رابطه شركت تهيه و توليد مواد اوليه فولاد خراسان پس از برگزاری مناقصه ای و طی مراحل مختلف بعنوان پيمانكار واجد شرايط جهت انجام عمليات حفاری و مغزه‌گيری انتخاب شده است.
۴-۲- مطالعات تکميل اکتشاف
جهت انجام مطالعات تكميل اكتشاف بصورت موازی با عمليات حفاری مغزه گيری، شركت مهندسان مشاور معدنكاو انتخاب شده است.

٥- برنامه ها، اهداف و سياستهای کلی طرح
پس از انجام مطالعات اکتشاف و بررسی گزينه های مختلف توسط شركت‌های داخلی و خارجی، توليد ساليانه ۳/١ ميليون تن گندله در فاز اول (برداشت از توده B) با لحاظ نمودن حداكثر استفاده از امكانات و توانمنديهای ساخت داخل كشور و كاهش سرمايه گذاری ارزی، مورد بررسی قرار گرفت كه پس از عقد قرارداد با كنسرسيوم توسعه نيرو ايران- دانيلی ايتالی، شروع احداث كارخانه های توليد كنسانتره و گندله آهن در اينده نزديك ميسر مي‌گردد. از طرف ديگر در راستای تحقق برنامه چهارم توسعه و نياز روزافزون كشور به محصولات فولادی، به منظور توليد ساليانه ۶/٢ ميليون تن گندله آهن در سال از معادن سنگ آهن سنگان(برداشت از توده B وC شمالي)، مطالعات فنی و اقتصادی انجام گرفته است كه با توافقات بعمل آمده با كنسرسيوم مزبور، آغاز همزمان عمليات اجرايی اين فاز (توسعه) با فاز اول در حال انجــام می باشـد. همچنين با توجه به برنامه ريزی كــلان ســازمان توســعه و تبع آن شركت ملی فولاد ايران جهت توليد ٢۵ ميليون تن فولاد در سال و نياز به استفاده از منابع غنی و دست نخورده، پيش بينی توليد ٢/٥ ميليون تن گندله و کنسانتره آهن (برداشت از توده های B،C شمالی، A و C جنوبی و ساير آنوماليها) و ٣/٠ ميليون تن سنگ آهن دانه بندی شده (برداشت از توده A´) برای معادن سنگ آهن سنگان در نظر گرفته شده است.

ليست گزارشات موجود اکتشافی تهيه شده توسط شرکت BHP استرالی

APPENDIX	Vol	TITLE	ROW
		DETAILED EXPLORATION OF THE WESTERN ANOMALY (PART ١ – EXPLORATION METHODS)	١
A , B		DETAILED EXPLORATION OF THE WESTERN ANOMALY (PART ١ – EXPLORATION METHODS)	۲
C	١	DETAILED EXPLORATION OF THE WESTERN ANOMALY (PART ١ – EXPLORATION METHODS)	۳
C	۲	DETAILED EXPLORATION OF THE WESTERN ANOMALY (PART ١ – EXPLORATION METHODS)	۴
D		DETAILED EXPLORATION OF THE WESTERN ANOMALY (PART ١ – EXPLORATION METHODS)	۵
E		DETAILED EXPLORATION OF THE WESTERN ANOMALY (PART ١ – EXPLORATION METHODS)	۶
F , G , H & I	١	DETAILED EXPLORATION OF THE WESTERN ANOMALY (PART ١ – EXPLORATION METHODS)	۷
J		DETAILED EXPLORATION OF THE WESTERN ANOMALY (PART ١ – EXPLORATION METHODS)	۸
K		DETAILED EXPLORATION OF THE WESTERN ANOMALY (PART ١ – EXPLORATION METHODS)	۹
		DETAILED EXPLORATION OF THE WESTERN ANOMALY (PART ۲ –GEOLOGY OF THE SANGAN IRON ORE DEPOSITS)	١۰
B		REPORT ON OREBOOY MODELLING ANOMALY C NORTH	١١
A		REPORT ON OREBOOY MODELLING ANOMALY B	١۲
		EXPLORATION GEOLOGIST-FIELD REPORT INTERIM REPORT NO.١	١۳
		EXPLORATION GEOLOGIST-FIELD REPORT INTERIM REPORT NO.۲	١۴
		EXPLORATION GEOLOGIST-FIELD REPORT INTERIM REPORT NO.۳	١۵
		EXPLORATION GEOLOGIST-FIELD REPORT INTERIM REPORT NO.۴	١۶
		EXPLORATION GEOLOGIST-FIELD REPORT INTERIM REPORT NO.۵	١۷
		EXPLORATION GEOLOGIST-FIELD REPORT INTERIM REPORT NO.۶	١۸
		EXPLORATION GEOLOGIST-FIELD REPORT INTERIM REPORT NO.۷	١۹

٦- شرح فعاليت های در دست انجام
با توجه به برنامه ريزی كلان كشور و تبع آن برنامه های شركت ملی فولاد ايران در خصوص توليد ۷/ ١۴ ميليون تن فولاد در سال تا پيان برنامه سوم، ۲۰ ميليون تن در سال تا پيان برنامه چهارم و ۲۵ ميليون تن در مراحل بعدی و نياز به استفــاده از منــابع غنی و دست نخورده، پيش بينی توليد ۴/۷ ميليون تن گندله آهن و ٣/٠ ميليون تن سنگ آهن دانه بندی شده با ابعاد ٢٥-١٠ و ١٠-٠ ميلی متر برای معادن سنگ آهن سنگان در نظر گرفته شده است كه از اين بابت در بين تمامی معادن بيشترين سهم توليد به اين معدن اختصاص داده شده است.
در اين راستا با توجه به ناشناخته بودن قسمت اعظم اين كانسار، انجام عمليات تكميلی مطالعات اكتشاف برای آنومالی های معدنی سنگان ضروری گرديد. لذا از آنجا كه پيش بينی می شود نتايج عمليات و مطالعات تكميلی اكتشافات بر روی نواحی معدنی مركزی و شرقی بسيار اميدوار كننده باشد و موجب شناسايی مناطق آهن دار جديدی در اين نواحی گردد بنابراين در سال ١۳۸۲ با موافـقت سازمان مديريت و برنامه ريزی كشور و به استناد موافقت نامه مبادله شده، انجام مطالعات تفصيلی و تكميلی اكتشاف در نواحی شرقی و مركزی بمنظور شناخت پتانسيل واقعی کانسار و شناخت ذخايری از سنگ آهن که با استفاده از آن بصورت Blend با ذخاير قابل استخراج در ناحيه معدنی غربی، امکان افزايش درصد بازيابی وزنی و کاهش نسبت بــاطله برداری و در نتيجه کــاهش هزينه های توليد را ميسر می سازد، اجرای عمليات اکتشاف شامل حفاری مغزه گيری، احداث ترانشه‌های اكتشافی و احداث سكوهای حفـاری و جاده‌های دسترسی به نقاط حفاری، تهيه نقشه های توپوگرافی، نقشه های زمين شناسی، نمونه برداری و آناليز، عمليات ژئوفيزيكی، ارزيابی ذخاير و غيره با اعتباری بمبلغ ٣٦٠٩٧ ميليون ريال از سال ١٣٨٢ آغاز گرديد.
در ادامه به منظور دستيابی به ذخاير جديد سنگ آهن و افزايش ضريب دقت اطلاعات موجود در نواحی مختلف معدنی، پس از برگزاری جلساتی با حضور کارشناس دفتر امور صنايع و معادن سازمان مديريت و برنامه ريزی کشور، معاونت و کارشناسان دفتر امور مهندسی طرح و در پی آن توافق در خصوص منظور نمودن هزينه های عمليات تکميل اکتشاف در موافقت نامه مبادله شده با آن سازمان، اجرای قراردادهای جديد در خصوص انتخاب پيمانکار برای انجام عمليات حفاری مغزه گيری و انتخاب مشاور برای انجام مطالعات اکتشاف در دستور کار اين طرح قرار گرفت که روند انجام هر يک از موارد فوق توضيح داده خواهد شد.

۷- نتايج و برنامه اينده
همانگونه كه اشاره شد عمليات اكتشاف در سنگان عمدتاً بر روی ناحيه معدنی غربی متمركز شده و از سوی ديگر عمليات اكتشافی خاصی بر روی نواحی مركزی و شرقی صورت نگرفته است لذا به منظور بدست آوردن اطلاعات دقيق در ارتباط با وضعيت ذخاير سنگ آهن در اين منطقه و جهت مشخص شدن برنامه‌های توسعه آتی و سرمايه‌گذاري‌ها، عمليات اجرايی تكميل اكتشافات آنومالي‌های معدنی سنگان با تاييد سازمان مديريت و برنامه‌ريزی كشور در دستوركار اين طرح قرار گرفته است. در اين رابطه عمليات اجرايی از سال ١۳۸۲ آغاز و تا سال ١۳۸۵ ادامه خواهد يافت. عمليات اجرايی اكتشاف مورد نظر شامل سه بخش اصلی حفاری مغزه‌گيری، احداث ترانشه‌های اكتشافی و احداث سكوهای حفاری و جاده‌های دسترسی به نقاط حفاری می باشد كه در جدول زيرپيش‌بينی حجم هر يك از آنها نشان داده شده است.

از آنجاکه قرارداد مطالعات تکميلی اکتشاف آنومالی های معدنی سنگان به تازگی با شرکت مهندسين مشاور معدنکاو منعقد شده است، مطالعات مربوطه توسط شرکت مزبور شروع شده است که نتايج آن در فاصل زمانی مشخص به اين طرح ارسال خواهد شد. در اين خصوص مطالعات اوليه حاکی از آن است که در ناحيه معدنی شرقی پتانسيل های سنگ آهن خوبی وجود دارد. در جدول زير اطلاعاتی در ارتباط با پيش بينی حجم عمليات برای انجام مطالعات تكمــيلی اكتشــاف آنومالی های معدنی سنگان مشاهده می شود.

 ۸-اکتشافات جدید
معادن سنگ آهن سنگان با ذخيره زمين‌شناسی ۲/ ١ ميليارد تن از نظر كمی دومين معدن بزرگ سنگ آهن كشور بوده و بعنوان بزرگترين پروژه ملی شرق كشور در فاصله ۳۰۰ كيلومتری جنوب شرقی مشهد و ١۶ كيلومتری شمال شهر سنگان از توابع شهرستان خواف واقع شده که تا پيان مهر ماه سال ١٣٨٣ بيش از ٣١ درصد پيشرفت فيزيکی داشته است. براساس نتايج آخرين مطالعات انجام شده وبرآوردهای اوليه كه درجدول ( ١) ملاحظه می گردد بيش از يک چهارم ذخاير سنگ آهن كشور به سنگان تعلق دارد و بطوريكه در شكل ( ١) مشاهده می شود با ۵۰ ميليون تن اختلاف از نقطه نظر ذخاير زمين شناسی نسبت به ساير معادن كشور در رده دوم قرار گرفته است.

ردیف	نام معدن	ميزان ذخيره (ميليون تن)
		زمين شناسی	قطعی	احتمالی و ممكن
١	چغارت	١۳۸	١۲١	١۷
۲	چادر ملو	۳۷۷	۳۳۰	۴۷
۳	ساير آنومالي‌های سنگ	١۲۵۰	۳۷۶	۸۷۴
۴	گل گهر	١ ١۴۰	۸۸۶	۲۵۴
۵	سنگان	١۲۰۰	۳۷۵	۸۲۵
۶	ساير معادن كشور	۳۰۰	١۰۰	۲۰۰
جمع		۴۴۰۵	۲ ١۸۸	۲۲ ١۷

Ý